Հայկական այբուբենը Արագած լեռան ստորոտին

Հայկական այբուբենի հուշարձանը Հայաստանի հարուստ պատմության և մշակութային ժառանգության վկայությունն է։ Արագած լեռան արևելյան լանջին կանգնած այս հուշարձանը, որը հայտնի է նաև որպես Տառերի այգի, կառուցվել է 2005 թվականին՝ ի պատիվ հայկական այբուբենի ստեղծման 1600-ամյակի։ Ինչո՞վ է առանձնահատուկ այս հուշարձանը։ Այն ներառում է հայկական այբուբենի 39 տառ, որոնցից յուրաքանչյուրը փորագրված է տուֆից։ Այս նշանները կրում են ոչ միայն լեզվական նշանակություն, այլև խորը մշակութային իմաստ և նույնիսկ հանելուկներ։ Հայ գրերը ստեղծվել են 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից՝ Աստվածաշունչը հայերի համար մատչելի դարձնելու և քրիստոնեությունը տարածելու նպատակով։ Մաշտոցյան այբուբենն այնքան կատարյալ էր, որ այդ ժամանակից ի վեր գրեթե չի փոփոխվել։ Սկզբում այն ներառում էր 36 տառ և ավարտուն դարձավ միջնադարում։ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայ գրերի մշակումից հետո հայ տառերը սկսեցին օգտագործվել որպես թվեր՝ հաշվարկման համակարգի համար։ Այս թվային համակարգը հին արմատներ ունի, ինչը հաստատվում է պատմական հուշարձանների պատկերներով։ Հայկական այբուբենի 36 տառերը դասավորված էին 4 շարքով, որոնցից յուրաքանչյուրը պարունակում էր 9 տառ՝ համապատասխանաբար միավորներին, տասնավորներին, հարյուրավորներին և հազարավորներին։ Համալիրի տարածքից երևում է Սուրբ Խաչը, որը տեղադրվել է 2012 թվականին։ Այն բաղկացած է տարբեր չափերի 1711 մետաղական խաչերից՝ խորհրդանշելով այն տարիների թիվը, որոնց ընթացքում քրիստոնեությունը Հայաստանում պետական կրոն է։ Ամեն տարի այս խաչին ավելանում է ևս մեկը, իսկ նրա բարձրությունը 33 մետր է, ինչը խորհրդանշում է Հիսուս Քրիստոսի տարիքը խաչելության պահին։