Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Վահրամաշեն, Ամբերդի եկեղեցի)

Արագած լեռան վեհ ֆոնին, անառիկ Ամբերդ ամրոցի ստվերում թաքնված է Վահրամաշեն նրբագեղ եկեղեցին։ Այս փոքրիկ, բայց զարմանալիորեն ներդաշնակ տաճարը, կառուցված 1026 թվականին, ոչ միայն ճարտարապետության հուշարձան է, այլև միջնադարյան Հայաստանի հարուստ պատմության ու հոգևոր կյանքի վկան։ 1026 թվականին իշխան Վահրամ Պահլավունու կողմից կառուցված այս եկեղեցին դարձավ ոչ միայն ամրոցի բնակիչների հոգևոր կենտրոնը, այլև նրանց հավատքի ու հույսի խորհրդանիշը։ Տուֆից կերտված նրա նրբագեղ ձևերը ներդաշնակորեն տեղավորվում են խստաշունչ լեռնային բնապատկերի մեջ՝ ստեղծելով զարմանալի հակադրություն բնության հզորության և մարդկային արարչագործության նրբության միջև։ Եկեղեցու ներսում, չնայած ժամանակի ու ավերածությունների հետքերին, պահպանվել են հին որմնանկարների հատվածներ, որոնք թույլ են տալիս պատկերացնել այս սրբավայրի նախկին փառքը։ Այստեղ, աղոթքներով ու խնկով հագեցած բարձր կամարների ներքո, կարելի է զգալ պատմության շունչը և տոգորվել այն հավատքի ոգով, որը դարեր շարունակ պահել է հայ ժողովրդին։ Եկեղեցուց դուրս գալով՝ դուք կհայտնվեք ժայռի եզրին, որտեղից բացվում են հիացմունք պատճառող տեսարաններ դեպի հովիտն ու լեռները։ Այս վայրում, որտեղ երկինքը միաձուլվում է հողին, և ժամանակը կարծես դանդաղեցնում է իր ընթացքը, կարելի է զգալ բնության ու պատմության հետ խորը կապը, զգալ ինչ-որ ավելի մեծ ու հավերժական բանի մասնիկը։