Դիլիջանի ազգային պարկ

Դիլիջանի ազգային պարկը երկրի ամենագրավիչ բնական տեսարժան վայրերից մեկն է։ Այն գտնվում է Տավուշի մարզում՝ Հայաստանի հյուսիս-արևելքում, Աղստև (Կուրի աջ վտակ) և Գետիկ գետերի ավազանում, ծովի մակարդակից 1100–2800 մետր բարձրության վրա, մոտ 100 կիլոմետր հեռավորության վրա մայրաքաղաք Երևանից։ Տարածվում է լեռնաշղթաներով, անտառներով, լճերով ու գետերով՝ ստեղծելով բազմազան ու ինքնատիպ էկոհամակարգ։ Սա Հայաստանի ամենահարուստ ու բազմազան բնական անկյուններից մեկն է։ Ազգային պարկի տարածքը 33 765 հա է։ Դիլիջանի արգելոցը հիմնադրվել է 1958 թվականին՝ հաճարենու և կաղնու անտառները, սոճիները, կենու պուրակները և լեռնային լճերը պաշտպանելու համար։ Արգելոցի տարածքում հաշվվում է 102 տեսակի ծառ, 38 տեսակի թունավոր սունկ և 170 տեսակի ուտելի սունկ, 120 տեսակի ուտելի պտուղներով թփեր՝ ազնվամորի, մոշ, հաղարջ, փշահաղարջ։ Ազգային պարկի տարածքում բնակվում է ավելի քան 280 տեսակի կենդանի, որոնցից 53-ը գրանցված են Կարմիր գրքում։ Հաշվվում է ավելի քան 40 տեսակի կաթնասուն (արջ, աղվես, գայլ, ազնվական եղջերու), 150 տեսակի թռչուն (մայրահավ, մորուքավոր արծիվ, կտցար և այլն), 800 տեսակի բզեզ, բազմաթիվ տեսակի սողուններ և ձկներ։ Արգելոցը հայտնի է նաև իր բուժիչ խոտաբույսերով (սրոհունդ, անանուխ, ուրց և այլն), ուտելի (թրթնջուկ, եղինջ և այլն) և կերային (երեքնուկ, փիփերթ և այլն) բույսերով։ Պարկի տարածքում են գտնվում այնպիսի պատմամշակութային հուշարձաններ, ինչպիսիք են՝ Հաղարծինի վանքը, Մաթոսավանքը, Ջուխտակ վանքը, Գոշավանքը, Աղավնավանքը, Մանթաշաբերդ, Աղջկաբերդ ամրոցները և այլն։ Ազգային պարկի տարածքում անցկացված են նշագրված հետիոտն արահետներ. արշավների և վերելքների սիրահարների համար սա իդեալական վայր է՝ բնության գեղեցկությամբ հիանալով հասնելու այս կամ այն վայրերը։