Բջնի ամրոց

Բարձր ժայռոտ հրվանդանի վրա, կարծես հենց երկրից աճած, բարձրանում է Բջնիի ամրոցը՝ հայ միջնադարյան ճարտարապետության ամենատպավորիչ հուշարձաններից մեկը։ Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Հրազդան գետի ափին գտնվող այս անառիկ բերդը պատված է լեգենդներով ու գաղտնիքներով՝ գրավելով ճանապարհորդներին իր հզորությամբ ու գեղեցկությամբ։ «Բջնի» անվանումը ծագում է հայերեն «բջնի» բառից, որը նշանակում է «բույն» կամ «ապաստան»։ Այս անվանումը ճշգրտորեն արտացոլում է ամրոցի բնույթը, որը դարեր շարունակ ծառայել է որպես հուսալի պաշտպանություն իր բնակիչների համար։ Այս վայրում առաջին ամրությունները հայտնվել են դեռևս նախաքրիստոնեական դարաշրջանում։ X դարում Պահլավունի իշխանները վերակառուցել և ամրացրել են բերդը՝ վերածելով այն միջնադարյան Հայաստանի ամենահզոր ամրոցներից մեկի։ Բջնին պաշտպանական կառույցների բարդ համալիր է, որն ընդգրկում է պարիսպներ, աշտարակներ, դարպասներ, ստորգետնյա անցումներ և ջրի պահեստարաններ։ Ամրոցը կառուցված է տեղական բազալտից և ներդաշնակորեն տեղավորվում է շրջակա լանդշաֆտի մեջ։ Բարձր հրվանդանի վրա գտնվելու շնորհիվ Բջնին վերահսկում էր Հրազդան գետի կիրճով անցնող կարևոր առևտրային ուղին։ Ամրոցը բազմիցս ենթարկվել է պաշարումների, սակայն միշտ մնացել է անառիկ։