Այրավանք վանք

Սևանա լճի հյուսիս-արևմտյան ափին՝ որպես հին ժամանակների պահապան, բարձրանում է Հայրավանք վանքը։ IX դարում հիմնադրված այս վանական համալիրը Հայաստանի ամենանշանակալի հոգևոր և մշակութային կենտրոններից մեկն է, որը ուխտավորներին և զբոսաշրջիկներին գրավում է իր յուրահատուկ պատմությամբ, ճարտարապետությամբ և լճի վրա բացվող շունչ կտրող տեսարաններով։ «Հայրավանք» անվանումը ծագում է հայերեն «հայր» (քարանձավ) և «վանք» բառերից, ինչը բառացիորեն նշանակում է «քարանձավային վանք»։ Այս անվանումը կապված է այն բանի հետ, որ այստեղ հաստատված առաջին վանականները ապաստանել են ժայռերի մեջ փորված քարանձավներում։ Համալիրի ամենահին կառույցը Սբ. Ստեփանոս եկեղեցին է՝ քառակուսի ձևի կենտրոնական գմբեթով։ Այն կառուցվել է սև կրաքարից։ X դարում համալիրին կցվել է փոքրիկ մատուռ, իսկ երկու դար անց դրան կցվել է գավիթը՝ աղոթողների համար լրացուցիչ սրահ։ Հայրավանքի մասին պատմական աղբյուրներում հիշատակվում են երկու վանականների՝ Հովհաննեսի և Ներսեսի անունները, ովքեր վերանորոգել են եկեղեցին և 1211 թվականին կառուցել են երկսյուն ութանկյուն գմբեթավոր դահլիճ։ Վանական կյանքը Հայրավանքում դադարել է XIX դարում։ 1980-ական թվականներին վանքը բացվել է այցելուների համար։ Հայրավանքի պարսպապատ բակում կարող եք տեսնել հին տապանաքարեր և այստեղ-այնտեղ ցրված խաչքարեր, իսկ պարսպից դուրս՝ վանքի սանուհիների նախկին խցերի ավերակները։