Հնագույն աստղադիտարան Կարահունջ (Զորաց Քարեր)

Հնագույն աստղադիտարան Կարահունջը (բառացի՝ քարերի ձայն կամ երգող քարեր), որը նաև անվանում են Զորաց Քարեր (քարե զորք), գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզում՝ Սիսիան քաղաքի մոտ, և համարվում է աշխարհի ամենահին աստղագիտական աստղադիտարաններից մեկը։ Նրա տարիքը մոտ 7500 տարի է։ Այն գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 1770 մետր բարձրության վրա և զբաղեցնում է 7 հեկտար տարածք։ Կարահունջը, որը հաճախ համեմատում են աշխարհահռչակ Սթոունհենջի հետ, իրենից ներկայացնում է ուղղաձիգ տեղադրված քարերի մի քանի խումբ, որոնք դասավորված են որոշակի կարգով։ Համալիրի կենտրոնում կան ավերակներ, որոնք, ենթադրաբար, պատկանում են այստեղ ժամանակին կանգնած տաճարին։ Որոշ քարերի վրա նկատելի են կլոր անցքեր։ Գիտնականները ենթադրում են, որ Կարահունջը կարող էր ծառայել որպես հնագույն աստղադիտարան, իսկ անցքերն օգնում էին հետևել երկնային լուսատուներին և հաշվարկել նրանց ուղին։ Շատ մեգալիթներ կողմնորոշված են արևի և լուսնի երևույթներին, ինչպիսիք են արևի և լուսնի ծագումն ու մայրամուտը տարվա որոշակի ամսաթվերին։ Դա վկայում է այն մասին, որ Կարահունջն օգտագործվել է օրացույցը հետևելու և աստղագիտական երևույթները դիտարկելու համար։ Ամեն տարի՝ օգոստոսի 11-ին, շատ հայեր գալիս են այստեղ՝ տոնելու հին հայկական Նոր տարին՝ Նավասարդը։ Եվ հենց այդ ժամանակ Կարահունջի վրա պարզ երևում է Օրիոն համաստեղությունը, որը համարվում է Հայկ Նահապետի համաստեղությունը՝ բոլոր հայերի առասպելական նախահոր։ Կարահունջի հետ կապված են բազմաթիվ լեգենդներ, առեղծվածներ և գիտական փաստեր։ Օրինակ՝ Կարահունջից 10 աստիճան բարձր գտնվում է Սթոունհենջը, իսկ ուղիղ 10 աստիճան ցածր՝ եգիպտական բուրգերը։ Կապ կա նաև վերոհիշյալ Օրիոն համաստեղության և Եգիպտոսի դամբարանների, շոտլանդական Callenish կղզու և այլնի միջև։ Այստեղ հայտնաբերվել են նաև հնագույն թաղումներ։ Կարահունջը մեծ նշանակություն ունի արքեոաստղագիտության և հնագույն աստղագիտական պրակտիկաների, ինչպես նաև հին հայերի կենցաղի ու մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն ցույց է տալիս երկնային մարմինների դիտարկումների կարևորությունը հնագույն քաղաքակրթությունների համար և նրանց ձգտումը՝ հասկանալու տիեզերքը։ Կարահունջի աստղադիտարանը պատմական և գիտական նշանակություն ունեցող յուրահատուկ վայր է, որը գրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների և գիտնականների ամբողջ աշխարհից։ Մինչ օրս Կարահունջի տարածքում պեղումները շարունակվում են, և ամեն տարի մենք ավելի շատ հետաքրքիր փաստեր ու տեղեկություններ ենք իմանում։