Հին քարանձավային բնակավայրերի համալիր (Գորիս)

Գորիսը հին քարանձավային բնակավայրերի համալիր է, որը գտնվում է Հայաստանում։ Այն ստեղծվել է մոտ 3000 տարի առաջ և հանդիսանում է այս երկրի հնագույն մշակութային հուշարձաններից մեկը։ Գտնվում է 2000 մետր բարձրության վրա և բաղկացած է ավելի քան 400 քարանձավներից։ Յուրաքանչյուր քարանձավ ունի իր յուրահատուկ ձևավորումն ու գործառույթը։ Որոշ քարանձավներ օգտագործվել են սննդամթերք պահելու համար, մյուսները՝ որպես բնակավայր, իսկ երրորդները՝ կրոնական ծեսեր անցկացնելու համար։ Ամենահետաքրքիր քարանձավներից մեկը «Զով» քարանձավն է, որը համարվում է համալիրի ամենամեծ քարանձավը։ Նրա երկարությունը ավելի քան 200 մետր է, իսկ լայնությունը՝ մոտ 10 մետր։ Քարանձավի ներսում կան բազմաթիվ քանդակներ և նկարներ, որոնք ստեղծվել են հին մարդկանց կողմից։ Գորիսի համալիրը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է և գրավում է զբոսաշրջիկներին ամբողջ աշխարհից։ Այստեղ կարելի է տեսնել ոչ միայն հին քարանձավները, այլև գեղեցիկ լեռնային բնապատկերներ, ինչպես նաև ծանոթանալ տեղի բնակիչների մշակույթին ու ավանդույթներին։