Զվարթնոցի տաճար

Ըստ հայ պատմիչ Սեբեոսի՝ այն կառուցվել է կաթողիկոս Ներսես Գ Շինարարի օրոք՝ 640—650 թվականներին, որը մտադիր էր իր նստավայրը Դվինից տեղափոխել Վաղարշապատ։ Ներսես Գ-ին է վերագրվում նաև Դվինում և Խոր Վիրապում կառույցների և իր հայրենի Իշխան գյուղում՝ Տայքում, Զվարթնոցի նման եկեղեցու կառուցումը։ Հսկայական տաճարի օծման արարողությանը ներկա է եղել բյուզանդական կայսր Կոստանդին II-ը, որը ցանկացել է նույնպիսին կառուցել Կոստանդնուպոլսում։ X դարում տաճարը երկրորդ հարկի հենասյուների հանգույցների թուլության պատճառով փլուզվել է երկրաշարժի ժամանակ։ Զվարթնոցի ավերակները բացվել են 1901—1907 թվականների պեղումներով։ Մինչ օրս գրեթե ամբողջությամբ վերականգնվել է առաջին հարկը։ Զվարթնոց տաճարը մեծ կրոնական նշանակություն ունի հայ ժողովրդի համար։ Այն համարվում է պաշտամունքի և աղոթքի վայր, ինչպես նաև գրավում է զբոսաշրջիկներին իր պատմական և մշակութային արժեքով։ 2000 թվականին տաճարը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ որպես Էջմիածնի և նրա շրջակայքի հայկական եկեղեցական ճարտարապետության մաս։ Բառացիորեն Զվարթնոց նշանակում է «Արթուն հրեշտակներ»։ Տաճարի անունով է կոչվել նաև Հայաստանի գլխավոր օդանավակայանը՝ Երևանից ոչ հեռու։ Ի թիվս այլ բաների, Զվարթնոց տաճարի ավերակները նորապսակների սիրելի վայրն են հարսանեկան լուսանկարահանումների համար։ Պարզ եղանակին ավերակների ֆոնին բացվում է վեհ տեսարան դեպի լեգենդար Արարատ լեռը, հատկապես օրվա մայրամուտին։ ** Շոգ եղանակին այստեղ ավելի լավ է գալ կամ վաղ առավոտյան, կամ երեկոյան մայրամուտին, քանի որ ցերեկը շատ շոգ է։ ** Տաճարային համալիրի մուտքը արժե 1500 դրամ։ Մինչև 7 տարեկան երեխաների համար անվճար է։ Պրոֆեսիոնալ ֆոտոխցիկի կամ դրոնի համար պետք է լրացուցիչ վճարել 5000 դրամ։