Գեղարդի վանք

Գեղարդի վանքը առանձնահատուկ վանական համալիր է, որի դահլիճների մի մասը փորված է բազալտե ժայռի մեջ։ Գտնվում է Գողթ գյուղի մոտ՝ Երևանից մոտ մեկ ժամ և հեթանոսական Գառնիի տաճարից մոտ 20 րոպե հեռավորության վրա։

• Գեղարդի վանքը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության գլուխգործոց է։ Համալիրը ներառում է մի քանի եկեղեցիներ և մատուռներ, ինչպես նաև ժայռի մեջ փորված մի շարք խցեր և քարանձավներ։ Պատերի և առաստաղների բարդ փորագրություններն ու դեկորատիվ մանրամասները իսկապես տպավորիչ են։
• Ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում և համարվում է Հայաստանի ամենակարևոր մշակութային և կրոնական հուշարձաններից մեկը։ Թվագրվում է 4-րդ դարով, գլխավոր մատուռը կառուցվել է 13-րդ դարում։ Համալիրը դարեր շարունակ եղել է Հայաստանի կրոնական և մշակութային կյանքի կենտրոնը և մինչ օրս գործող վանք է։
• Գեղարդի վանքը հոգևոր նշանակություն ունի շատ հայերի համար, կառուցված է սուրբ աղբյուրի տեղում։ «Գեղարդ» անվանումը հայերենից թարգմանաբար նշանակում է «նիզակ»՝ նկատի ունենալով լեգենդար Լոնգինոսի նիզակը (Լոնգինոսը հռոմեական լեգեոնական էր, ով նիզակով խոցել է խաչված Հիսուս Քրիստոսին)։ Շատ հայերի ուխտատեղի է և այցելուներին հաղորդում է խորը հոգևոր փորձառություն։
• Գտնվում է զարմանալիորեն գեղեցիկ վայրում՝ մի կողմից շրջապատված բարձր ժայռերով, մյուս կողմից՝ Ազատ գետի կիրճով։ Տարածքի բնական գեղեցկությունը ուժեղացնում է վանքի այցելուների ապրած ակնածանքի և զարմանքի զգացումը։

Գեղարդի վանքի պատմությունը

Գեղարդի վանքն ունի բազմաթիվ լեգենդներ՝ կապված իր պատմության և հոգևոր նշանակության հետ։

• Լոնգինոսի նիզակը։ Ըստ լեգենդի՝ այն նիզակը, որով խոցվել է Հիսուսը խաչելության ժամանակ, Հայաստան է բերել առաքյալ Թադեոսը։ Նիզակը մի քանի դար պահվել է Գեղարդի վանքում և համարվել է, որ այն օժտված է հրաշագործ բուժիչ ուժով։ Այսօր նիզակը պահվում է Էջմիածնի տաճարում՝ Հայաստանում։
• Սկզբում վանքը կոչվում էր Այրիվանք, ինչը բառացի նշանակում է «Քարանձավային վանք»։ Մինչ օրս վանքի կողքին կարելի է տեսնել վանականների խցերը։
• Առաջին վանականները հաստատվել են այստեղ 4-րդ դարում՝ Հայաստանի քրիստոնեություն ընդունելուց անմիջապես հետո։
• Քրիստոնեությունից առաջ այստեղ եղել է հեթանոսական սրբավայր։
• Բուժիչ ուժը սուրբ աղբյուրի։ վանքը կառուցված է սուրբ աղբյուրի տեղում, և համարվում է, որ ջուրն օժտված է բուժիչ հատկություններով։ Ըստ լեգենդի՝ ջուրը կարող է բուժել բազմաթիվ հիվանդություններից, և ուխտավորներ են եկել ամբողջ Հայաստանից՝ աղբյուրից խմելու և հոգևոր բուժում ստանալու համար։
• Յոթ եկեղեցիներ։ Ասում են, որ ի սկզբանե Գեղարդի վանքում եղել է յոթ եկեղեցի, սակայն այսօր մնացել է միայն չորսը։ Լեգենդն ասում է, որ անհետացած եկեղեցիները ավերվել են երկրաշարժից կամ բանակների ներխուժումից։